Türk militarizminin kaynağı

Doğu’nun tüm despotik devletleri gibi Osmanlı İmparatorluğu askeri ve bürokratik bir devletti.        

     Hanedana dayalı devlet siyasetinde her türlü hilenin, oyun ve entrikanın geçerli olduğu bu sistemde çok güçlü bir devlet ve devlete kul olma geleneği vardı.

     Osmanlı devleti bu geleneği Abbasi ve Selçuklu hanedanlarından devralmıştı.

     Osmanlının feodal dar görüşlülüğü ve devletin Doğulu gelenekleri İmparatorluğun Avrupa’daki gerilemesini sadece askeri başarısızlıklarda aramaya yöneltti.

     3. Selim döneminde başlayan ve 2. Mahmut’la hızlanan ve daha sonraki dönemlerde devam eden Batılılaşma çabaları, ilk planda Batının askeri üstünlüğüne karşı ordunun yeniden düzenlenmesi ve modernleşmesi şeklinde oldu.  

     Bu askeri bakış tarzı, güçlü ve modern bir orduyla “devletin bekasının” sağlanabileceği tezine dayandırıldı. Bu doğrultuda yapılan her şey, sonunda devlete militer/askeri bir karakter kazandırdı.      

     “Batılı olma” ya da “Doğulu kalma” ikilemi Osmanlı İmparatorluğu’nun devlet ve toplum hayatında temel bir ayrışma ve saflaşma yarattı.

     Bu tarihsel olgu, İmparatorluğun devamı olan Türkiye Cumhuriyeti’ne geçiş sürecinden günümüze kadar devam eden devlet ve toplum hayatını belirleyen siyasal bir rota oldu. 

     Kemalist rejim tarafından olağanüstü düzeyde yüceltilen ordu, halkın üzerinde bir baskı gücü olarak toplumsal ayrıcalık kazandı. Ordu, devletin kollayıcılığına ve koruyuculuğuna dayanarak resmi dokunulmazlığını sürdürdü.

     Bu nedenle ordu, devlet ve siyaset ilişkileri rejimin karakterini belirledi. Askeri darbelerle malül bir ülke haline gelen Türkiye’de militarizm devamlı güçlendi.

     Böylelikle hem savaş hem barış zamanlarında militarizm varlığını korudu.  

     Kuşaktan kuşağa aktarılan “asker millet” ve “her Türk asker doğar”, “devletin ve milletin bölünmez bütünlüğü” gibi militarist söylemler, cumhuriyet dönemi boyunca siyasal ve toplumsal yaşamın en etkili ideolojik performansı oldu.  

Okunma 34

• Yorumlar
• Yorum Yaz
• Önceki Makaleleri